Profilaktyka raka jelita grubego /kolonoskopia/
Opis choroby
Rak jelita grubego zajmuje w Polsce 2 miejsce wśród przyczyn zgonów na nowotwory złośliwe. Zapadalność i umieralność na ten nowotwór stale rosną. Choroba występuje u osób po 40 roku życia. Badanie kolonoskopowe umożliwia wykrycie i usunięcie gruczolaków czyli polipowatych zmian przedrakowych zanim przekształcą się w złośliwy nowotwór. Przesiewowa kolonoskopia ogranicza więc umieralność z powodu raka jelita grubego.
Rakowi jelita grubego sprzyjają: wiek powyżej 50. roku życia, skłonność rodzinna, przebyty rak czy polipy wykryte w jelicie grubym, mało aktywny tryb życia, spożywanie dużych ilości czerwonego mięsa i tłuszczów, spożywanie małej ilości błonnika obecnego w warzywach i owocach, palenie tytoniu, niektóre przewlekłe choroby jelit. Przed nowotworem chronią: dieta zawierająca dużo wapnia, aspiryna i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne.
Większość guzów rozwija się w zmianach łagodnych zwanych polipami i proces ten trwa zwykle dłużej niż 10 lat. Stąd odpowiednie wczesne wykrycie zmian sprzyjających powstaniu raka lub jego wczesnych postaci daje szanse pełnego wyleczenia u 90% Pacjentów!
Wczesne postaci raka jelita grubego można wykryć badając stolec na obecność niewidocznej gołym okiem krwi (tzw. krew utajona) czy materiału genetycznego pochodzącego z komórek nowotworowych. Najlepszą metodą, która pozwala uwidocznić wczesne postaci raka oraz usunąć polipy grożące rozwojem nowotworu, jest kolonoskopia czyli bezpośrednie wprowadzenie wziernika do jelita grubego. Poszukując choroby można wykonać także „wirtualną” kolonoskopię w tomografii komputerowej czy badanie radiologiczne z podaniem kontrastu wypełniającego jelito grube (wlew z barytem). Zawsze jednak rozstrzyga kolonoskopia, która pozwala na ostateczne rozpoznanie choroby i wybór najlepszej metody leczenia. Raz na 125 kolonoskopii wykrywa się nowotwór zwykle na etapie, kiedy możliwe jest całkowite wyleczenie!
Rak jelita grubego jest jednym z najczęstszych nowotworów, zarówno u kobiet, jak i mężczyzn. Rocznie zapada na niego w Polsce około 18 tys. osób. Jest drugim, po raku płuca, nowotworem wśród wszystkich zachorowań w polskiej populacji. Rozwija się długo, nawet przez kilka lat i może nie dawać żadnych objawów. Dlatego tak ważne jest wczesne wykrycie choroby
Co to jest kolonoskopia
Kolonoskopia jest badaniem, podczas którego lekarz może dokładnie obejrzeć jelito od środka. Pozwala wykryć zmiany i podjąć szybko leczenie. W zależności od wskazań medycznych badanie może być przeprowadzone w znieczuleniu miejscowym lub znieczuleniu ogólnym. Wczesne wykrycie choroby znacznie zwiększa skuteczność leczenia.
Jak wygląda badanie
Nie potrzebujesz skierowania. Możesz wybrać dogodną dla Ciebie placówkę, która realizuje program przesiewowy. W niej dowiesz się o szczegółach badania i wypełnisz ankietę. Jeśli zostaniesz zakwalifikowany, to:
- przejdziesz badanie kolonoskopii – trwa ono od 15 do 40 minut
- nie odczujesz dyskomfortu – badanie odbędzie się w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym, w zależności od wskazań medycznych
- będziesz miał pobrane wycinki lub usunięte polipy wielkości do 15 mm
- pobrany materiał trafi do badania histopatologicznego – żeby wykluczyć niebezpieczne zmiany
- otrzymasz wynik oraz zalecenia dotyczące ewentualnego leczenia i kolejnego badania profilaktycznego.
Do kolonoskopii trzeba się dobrze przygotować, dlatego przed wizytą warto skontaktować się z placówką, która poinformuje pacjenta, co musi zrobić przed badaniem.
Kto może się zbadać?
Możesz wziąć udział w programie przesiewowych badań w kierunku wczesnego wykrywania zmian w jelicie grubym, finansowanym przez NFZ, jeśli:
- nie masz objawów sugerujących nowotwór jelita grubego
- nie miałeś wykonanej kolonoskopii w ciągu ostatnich 10 lat
- spełniasz kryterium wiekowe:
- 50-65 lat
- 40-49 lat – jeśli Twój krewny pierwszego stopnia miał diagnozę nowotworu jelita grubego.
Aktualna lista placówek, które przystąpiły do programu profilaktycznego znajduje się na stronie NFZ. Sprawdź, gdzie możesz się zgłosić i zrób to jak najszybciej:
https://gsl.nfz.gov.pl/GSL/GSL/ProgramyProfilaktyczne