Gimnastyka w chorobie Parkinsona

NZOZ Przychodnia Łomżyńska w Bydgoszczy > Dla Pacjentów > Niezbędnik pacjenta > Gimnastyka w chorobie Parkinsona

Choroba Parkinsona przejawia się m. in. sztywnością mięśni lub uporczywym drżeniem i ruchami mimowolnymi, niemożnością wykonania ruchów precyzyjnych i szybkich ruchów naprzemiermych, trudnością w zapoczątkowaniu wykonania zamierzonej czynności, a także częstymi stanami depresyjnymi i lękowymi. Ponadto chorobie towarzyszą takie objawy jak: nadmierne pocenie się, ślinienie się, częste zaparcia, trudności z zasypianiem i zły sen, obniżenie wydolności oddechowej w wyniku zmniejszenia ruchomości klatki piersiowej. Wszystkie te czynniki z czasem prowadzą do obniżenia aktywności ruchowej chorego, czego następstwem jest osłabienie siły i elastyczności mięśni prowadzące do powstania przykurczy mięśniowych, a wtórnie – stawowych. Najczęściej przykurcze powstają w obrębie obręczy barkowej i mięśni zginaczy stawów biodrowych, czego następstwem jest charakterystyczna dla człowieka z chorobą Parkinsona sylwetka: okrągłe plecy, głowa i cały tułów pochylone do przodu. Narastające problemy w poruszaniu się oraz inne trudności są przyczyną tego, że chory coraz bardziej wycofuje się z życia towarzyskiego, społecznego i rodzinnego.

Jak wiadomo, nie ma dotychczas skutecznej metody leczenia tej choroby. Można jednak coraz skuteczniej spowalniać jej przebieg, zmniejszać objawy oraz przedłużać czas, kiedy człowiek jest sprawny, samodzielny i aktywny w różnych sferach życia. Oczywiście pierwszoplanową rolę odgrywa leczenie farmakologiczne, stąd konieczność stałych kontaktów z lekarzem neurologiem. W krajach wysoko rozwiniętych, ale ostatnio również i w Polsce coraz większą rolę odgrywa leczenie operacyjne, które w znacznym stopniu poprawia możliwość funkcjonowania chorych. Koniecznym elementem leczenia jest także systematycznie prowadzona rehabilitacja ruchowa.

Celem ćwiczeń fizycznych jest:

– wzmocnienie mięśni odpowiedzialnych za prawidłową postawę ciała (mięśnie grzbietu, brzucha, pośladków i ud);

– zapobieganie przykurczom mięśni obręczy barkowej i mięśni zginaczy stawów biodrowych;

– zachowanie elastyczności kręgosłupa;

– poprawa wentylacji płuc i zachowanie prawidłowej ruchomości klatki piersiowej;

– poprawa perystaltyki jelit, a poprzez to – zapobieganie zaparciom;

– ułatwienie zasypiania i uzyskanie głębszego i dłuższego snu;

– utrzymanie ogólnej sprawności fizycznej na jak najwyższym poziomie;

– poprawa samopoczucia psychicznego poprzez zwiększenie poczucia pewności siebie;

– utrzymanie samodzielności w czynnościach codziennych na jak najwyższym poziomie.

Zasady wykonywania ćwiczeń:

– Warunkiem powodzenia rehabilitacji jest systematyczność i sumienność. Ćwiczenia należy wykonywać codziennie. Najlepiej wybierać taką porę dnia, kiedy sprawność jest stosunkowo wysoka i samopoczucie dobre, a więc w okresie optymalnego działania leków.

– Zalecany zestaw ćwiczeń jest zestawem uniwersalnym. Każdy chory powinien mieć ćwiczenia dobrane dla siebie pod kątem aktualnej sprawności i możliwości ruchowych, stopnia zaawansowania choroby itd. Dlatego korzystając z proponowanego zestawu należy wybierać te ćwiczenia, które aktualnie są możliwe do wykonania i nie zrażając się opuszczać pozostałe.

– Ilość powtórzeń poszczególnych ćwiczeń od kilku do dwudziestu razy w zależności od indywidualnej tolerancji.

– Czas trwania ćwiczeń w zależności od indywidualnych możliwości, stopnia wytrenowania mięśni oraz ogólnej kondycji powinien wynosić od kilkunastu minut do półgodziny. Przy dobrym samopoczuciu można wykonywać gimnastykę dwa razy dziennie.

– Ruchy powinny mieć charakter płynny i łagodny.

– Niektóre ćwiczenia wymagają pomocy drugiej osoby. Pomoc taka może być potrzebna np. wtedy, gdy ćwiczący ma trudności z zapoczątkowaniem ruchu, samodzielnym uzyskaniem pełnego zakresu ruchu. Osoba pomagająca nie powinna używać nadmiernej siły,

– Niektóre ćwiczenia rozciągające przykurczone mięśnie mogą sprawiać ból. Nie należy się tym zrażać, a wręcz przeciwnie – trzeba mieć świadomość, że właśnie te mięśnie są szczególnie zagrożone, a poprzez regularne wykonywanie ćwiczeń doprowadzamy do zlikwidowania przykurczu. W efekcie ból podczas wykonywania ćwiczeń z czasem ustąpi.

– Ćwiczyć na twardym, nie uginającym się podłożu.

– Wygodny, nie krępujący ruchów strój.

Oprócz gimnastyki leczniczej wskazane są również inne formy aktywności ruchowej. Szczególną wartość mają spacery na świeżym powietrzu. Tempo spaceru powinno być powolne, a dystans i czas spaceru nie powinny powodować znacznego zmęczenia. Szczególną wartość mają spacery wieczorne – przed snem. Ułatwiają one zaśnięcie i sprawiają, że sen jest głębszy i zdrowszy, co w tej chorobie ma szczególne znaczenie. Jeśli pozwala na to ogólna sprawność, to wskazana jest również jazda na rowerze zwykłym lub stacjonarnym. Zaleca się również ćwiczenia w ciepłej wodzie oraz pływanie.

Zestaw ćwiczeń:

1. Pozycja wyjściowa (p.w.) – leżenie na wznak, nogi zgięte w kolanach:

– unieść palce stóp do góry – opuścić,

– unieść pięty do góry – opuścić.

1a. P.w. – jak wyżej, nogi wyprostowane:

– zginać stopy do góry i na dół.

2. P.w. – jw., łokcie zgięte przylegają do klatki piersiowej:

– nacisnąć łokciami na podłoże z równoczesnym uwypukleniem klatki piersiowej do góry,

wytrzymać nacisk przez 2- 3 sekundy, a następnie rozluźnić mięśnie.

3. P.w. – jw., ręce wzdłuż tułowia:

– jedno kolano unieść do góry, obydwoma rękoma przyciągnąć je do brzucha.

4. P.w. – jw.:

– unosić biodra do góry, napiąć pośladki.

5. P.w. – jw.:

– wyprostować jedną nogę w kolanie (kolana cały czas złączone), napiąć mięśnie uda

– powrót do p.w.

6. P.w, –jw,, nogi wyprostowane:

– przyciagnąć rękoma obydwa kolana do brzucha„

– położyć nogi płasko na podłoże.

7. P.w. -jw.,

– unosić wyprostowaną nogę do góry (na przemian- lewa i prawa).

8. P.w. – jw.,

– odwodzić wyprostowaną nogę w bok (na przemian- lewa i prawa).

9. P.w. – jw.

– wyprostowaną nogą obszerne krążenia do wewnątrz i na zewnątrz (na przemian- 5 razy lewa i 5

razy prawa).

10. P.w. – leżenie przodem (na brzuchu), ręce wyprostowane w przód. Osoby szczupłe powinny

podłożyć pod brzuch wałek (zwinięty koc, poduszkę itp.) w celu wyrównania wygięcia

kręgosłupa. UWAGA! Ćwiczenia W tej pozycji są przeciwwskazane dla osób z niewydolnością

układu krążenia (np. po zawale serca).

– unieść rękę tuż nad podłoże i chwilę przytrzymać (1- 2 sekundy),

11. P.w. – jw.

– unieść nogę tuż nad podłoże i chwilę przytrzymać (1- 2 sekundy).

12. P.w. -jw,, ręce pod brodą:

– nogi do szerokiego rozkroku,

– powrót do p,w.

13. P.w. –jw., ręce oparte o podłoże przy klatce piersiowej (jak do wykonywania pompek):

– unieść głowę i tułów do góry, starać się wyprostować łokcie,

– powrót do p.w.

14. P.w, -jw,, ręce splecione na karku:

– unosić łokcie do góry, napiąć mięśnie barków i grzbietu,

15. P.w. – klęk podparty:

– unieść rękę w przód do poziomu

– powrót do p.w.

16. P.w. –jw,:

– unieść nogę w tył do poziomu

– powrót do p.w.

17. P.w. –jw.:

– obszerne krążenia biodrami.

18. P.w. –jw.:

– usiąść na piętach, ręce wysunąć jak najdalej w przód (tzw, skłon japoński)

– powrót do p.w.

19. P.w. – siad na krześle, ręce swobodnie opuszczone:

– unieść barki do góry, wytrzymać przez 2- 3 sekundy,

– opuścić barki, rozluźnić mięśnie,

20. P.w. –jw.:

– unieść ręce szeroko w bok i dalej nad głowę

– opuścić do p.w.

21. P.w. –jw. palce rąk splecione

– unieść splecione ręce przodem do góry,

– opuścić do p.w.

22. P.w. – stojąc lub siedząc, chwyt laski z przodu oburącz na szerokość barków, łokcie

wyprostowane:

– unieść laskę wysoko ponad głowę,

– opuścić za głowę (na kark), mocno ściągnąć łopatki, łokcie do tylu,

– unieść laskę ponad glowę,

– opuścić do p.w.

23. P.w. – jw., chwyt laski z tyłu oburącz na szerokość barków, łokcie wyprostowane:

– unosić laskę po plecach jak najwyżej, nie pochylać się do przodu.

24. P.w. – jw.

– odchylać laskę jak najdalej do tyłu, łokcie wyprostowane, nie pochylać się do przodu.

NZOZ Przychodnia Łomżyńska

Łomżyńska 51a, bydgoszcz

52 361 49 10

Gimnastyka w chorobie Parkinsona